پایگاه اطلاع رسانی ،مشاوره و راهنمایی کشاورزان و دوستداران علم کشاورزی در وسیع ترین بخش ایران
راه کار چیست؟
۱۳٩٢/۱٠/۱۸ ساعت ٩:٤٦ ‎ب.ظ | نوشته ‌شده به دست سعیدمومن زاده خبیصی | ( نظرات )

در ادامه مطلب مفصل در این مورد بحث شده با ما همراه باشید:


در ابتدا از همه شما همراهان شهداد کشاورز بخاطر اینکه مطالب دیر بروز میشن، عرض معذرت رو اعلام میکنم . به دلیل مشغله در زمینه پایان نامه امکان بروز رسانی وجود ندارد. انشالله با دعای شما و الطاف حضرت حق بعد از پایان تحصیل در مورد مبحث کشاورزی شهداد و راهکارها بیشتر به بحث مینشینیم.

در ابتدا منظور از زمین های بایر چیست؟

منظور بنده زمین هایی هست که قبلا در سالیان گذشته در این اراضی کشت صورت میگرفته و در حال حاضر به دلیل کمبود آب، خشکسالی و رها کردن زمین ها توسط صاحبان آن ها این نعمت به حال خود رها شده که میتواند کمک بسیار زیادی به وضعیت اقتصادی اهالی بومی داشته باشد، البته نگاه اقتصادی و زود بازده بودن این نوع اراضی دور از انتظار می باشد. حال با این تعریف، این که اجازه بدهیم زمین های دایر ما به بایر تبدبل شوند آیا صحیح است؟ آیا راهکاری وجود دارد که با وجود کمبود آب که این روزها زیا د در موردش بحث میشه! که حقیقت اینه که: با همین مقدار آب موجود در شهداد اگر مدیریت در زمینه استفاده از آب و منابع اصالح شود بخش زیادی از کل منطقه رو که قبلا کشت می شد باز میشه سرسبز کرد دور از نظر نیست. باز از امیدواری گفت؟

حال چند نکته در مورد زمین های رها شده که در حال حاضر اگر شخصی خواست این زمین رو بازسازی کنه. اولین مورد قابل بحث تسطیح زمین کشاورزی است که  امری  ضروری برای شروع کار هست:

به طور کلی مزایای تسطیح اراضی را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

• حفظ، احیا و بهر‌ه‌برداری بهینه از منابع طبیعی تجدید شونده نظیر آب و خاک
• افزایش تولید محصولات کشاورزی در واحد سطح و کاهش هزینه تولید
• صرفه‌جویی در مصرف آب
• ایجاد بستر مناسب جهت کشت‌وکار مکانیزه و کاهش سختی کار کشاورزان
• صرفه‌جویی در زمان آبیاری، افزایش کارآیی و بهینه‌سازی مصرف سایر نهاده‌های کشاورزی
• ایجاد زیربناهای لازم و آرایش هندسی مطلوب جهت پی‌ریزی بهره‌بردای سیستم‌های تکامل یافته‌تر و پیشرفته‌تر آبیاری
• ایجاد زمینه لازم جهت برنامه ‌ریزی و به‌کارگیری الگوی کشت مناسب و تناوب زراعی صحیح و مبارزه با بیماری‌ها به نحو مطلوب
• سهولت برداشت محصول و پایین آمدن تلفات حین برداشت
و در سطحی کلان‌تر این امر اثرات غیرمستقیم اقتصادی و اجتماعی فراوانی در پی خواهد داشت که به طور کلی عبارتند از:
• افزایش سطح درآمد کشاورز و بهبود وضع رفاهی در محیط شهر و  روستا
• جلوگیری از مهاجرت‌های بی‌رویه
• ارتقا دانش و بینش فنی کشاورزان و تغییر تفکرات سنتی
• ایجاد امکاناتی جهت افزایش صادرات با تغییرات بوجود آمده در میزان تولید.

 تسطیح و تأثیر آن در کشاورزی

تعریف عمومی تسطیح Land Leveling هموار سازی، صاف کردن و ایجاد شیب مناسب در زمین با در نظر گرفتن ضریب نفوذپذیری و بافت خاک، جهت جلوگیری ازتندآب و فرسایش سطحی و بوجود آوردن شرایط یکسان و هماهنگ توزیع آب در یک عمق، در سراسر مزرعه.

 اهمیت آب و خاک در کشاورزی

ارزش آب و خاک در کشاورزی بر کسی پوشیده نیست، زمانی میتوان از این دو نعمت تجدید ناپذیر و خدادادی به نحو احسن استفاده کرد که با برنامه ریزی، درایت وآینده نگری هوشمندانه در حفظ و حراست از آنها کوشید.
آب از مهمترین عوامل محدود کننده در کشاورزی است، بدون آب حتی یک سبزه هم نخواهد روئید اما بدون خاک شاید.
در یک سطح ناهموار، توزیع یکنواخت آب که اساسی ترین مرحله تولید محصول در کشاورزی است، غیر ممکن است. در چنین شرایطی برای رسیدن به یک سطح سبز مناسب باید چندین برابر مورد نیاز آب مصرف کرد، که شروع اشتباه ما از همین جا هست. حال چاره کار چیست؟

بر طبق آمارهای ارائه شده در کشور:

بخش کشاورزی یکی از مهمترین بخش‌های اقتصادی است که تامین کننده حدود یک چهارم اشتغال، یک سوم صادرات غیرنفتی و یک چهارم تولید ناخالص داخلی است.

محدودیت منابع آبی و قرار گرفتن بخش قابل توجهی از اراضی خشک و نیمه خشک در کشور موجب شده تا بخش کشاورزی هر روز با محدودیت بیشتری مواجه شود. ایران دارای متوسط بارندگی سالانه حدود 250 میلیمتر است که از میزان کل آب مصرفی کشور بیش از 90 درصد آن در بخش کشاورزی مصرف می‌شود

باتوجه به مشکل خشکی و کمبود منابع آب برای آبیاری اراضی کشاورزی و باغات در شهداد، استفاده از فن‌آوری و امکانات جدید در سیراب کردن اراضی باغی و زراعی نیز عملا برای این باغداران که انگیزه‌ای برای ادامه ندارند بی‌معنی به نظر می‌رسد.

آیا راه‌هایی برای نجات باغات و زمین های بایر تازه بوجود آمده وجود دارد؟

تغییر شیوه آبیاری سنتی به قطره‌ای و آبیاری تحت فشار است که نقش بسزایی در کاهش مصرف آب دارد.

آبیاری تحت فشار:

وارد کردن آب در داخل لوله با کمک موتور پمپ و انتقال آب با فشار و پاشیدن آن در مزرعه را آبیاری « تحت فشار » میگویند.این نوع آبیاری بالاترین بازدهی در مصرف آب را در بین انواع دیری دارد . در این روش چون آب در طول مسیر از داخل لوله های مخصوصی عبور میکند و تماس مستقیم با هوا و خاک ندارد، اتلاف آب خیلی کم است.بطور کلی در آبیاری تحت فشار معمولآ کمتر از آبیاری سنتی به آب و نیروی کارگر نیاز است.آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و قطره ای تقسیم میشود.

انواع روشهای آبیاری بارانی

1_آبیاری بارانی کلاسیک:

دراین روش آب از منبع ( چشمه ، چاه ، قنات، کانال یا رودخانه) به وسیله پمپ وارد لوله های اصلی می شود  و از طریق  لوله های فرعی به آبپاش ها به صورت قطره های ریز بر روی مزرعه پاشیده می شود .  در روش آبیاری بارانی لوله ای با دستگاه متحرک ، لوله ها  پایه آبپاش و آبپاش ها جابه جامی شوند. در روش ابیاری بارانی کلاسیک با دستگاههای نیمه متحرک که در کشور ما بیشتر رواج دارد . لوله های اصلی ثابت  هستند و لوله های فرعی و آبپاش ها متحرک اند که بعد از پایان آبیاری یک نقطه ، آنها را باز می کنند و در جایی دیگر قرار می دهند. در روش آبیاری بارانی با دستگاه ثابت هیچ قسمت از دستگاه حرکت ندارد  و لوله های اصلی و فرعی در زیر زمین قرار دارند که بیشتر برای محصولات دایمی مثل باغات  مورد استفاده قرار می گیرند. اگر بخواهیم از این روش برای گیاهان یکساله  استفاده کنیم باید قبل از کاشت ، لوله ها را درزمین قرار می دهیم و بعد از برداشت محصول آنها را جمع آوری و در انبار نگه داری کنیم. از این روش برای ابیاری محصولات پر شاخ و برگ که جا به جایی لوله ها در آنها مشکل است می توان استفاده کردٌ؛اما عیب مهم آن زیاد بودن هزینه های لوله گذاری است.

2_آبیاری بارانی قرقره ای (گان):

این دستگاه برای آبیاری زمین هموار و ناهموار و گیاهان کوتاه و بلند مورد استفاده قرار می گیرد .قسمت های مختلف این دستگاه عبارت اند از:قرقره،توربین،جعبه دنده،لوله پلی اتیلن، آبپاش .دستگاه آبیاری بارانی قرقره ای دارای یک قرقره بزرگ است که بر شاسی قرار دارد و لوله پلی اتیلن از جنس نیمه سخت که در حدود 300 متر طول دارد دور این قرقره جمع میشود . برای انجام دادن آبیاری یک قطعه زمین ، ابتدا دستگاه را به کمک تراکتور در ابتدای زمین مورد نظر قرار میدهند . سپس آبپاش را که لوله پلی اتیلن نیز به آن وصل است در داخل مزرعه و بر روی پایه ای  به نام ارابه می گذارند . برای ایجاد فشار آب در داخل لوله ها از موتور دیزل یا الکترو موتور استفاده می شود .پس از روشن کردن موتور ابتدا آب با فشار وارد توربین می شود وآن را  را می چرخاند .آب پس از خروج از توربین وارد لوله پلی اتیلن شده و از طریق آبپاش در سطح مزرعه پخش می شود . چرخش توربین توسط جعبه دنده و زنجیر به قرقره منتقل شده و قرقره پس از شروع آبیاری به طور آهسته و خودکار می چرخد و لوله پلی اتیلن به طور مرتب روی قرقره جمع میشود .بعد از این که آبپاش به قرقره رسید آبیاری به طور خودکارقطع می شود . در این روش آبپاش آب را به صورت دایره ای و به شعاع 40تا 50 متر پخش می کند . در این روش مقدار اب مصرفی را می توان با کنترل سرعت چرخش قرقره تنظیم کرد. اگر سرعت چرخش قرقره زیاد باشدلوله سریعتر جمع می شود و آب کمتری پاشیده می شود ؛ولی اگر لوله آهسته تر جمع شود آب زیادتری توسط آبپاش پخش می شود .نکته قابل تذکر در این روش این است که به دلیل گران بودن لوله پلی اتیلن باید در موقع استفاده از آن دقت بیشتری بعمل آید و از تماس ان با اجسام زبر و تیز جلوگیری شود . مدت زمان لازم برای یک دور چرخش آبپاش 2تا5دقیقه است که با قرار دادنیک توری در مسیر ورود آب به دستگاه از داخل شدن کاه و کلش و گل ولای به داخل توربین و آبپاش جلوگیری می شود. از فواید دستگاه آبیاری بارانی قرقره ای می توان به حرکت و جا به جایی آسان آن برای سرعت این دستگاه ، میزان عمق ابیاری را آن طور که می خواهیم تنظیم کنیم.   

3_ابیاری بارانی غلتان (ویلمو):

این دستگاه برای آبیاری مزارعی که هموار و مسطح هستند و گیاهان ردیفی در آنها کشت شده است کارایی زیادی دارد .اجزای تشکیل دهنده دستگاه آبیاری ویلمو عبارت اند از :

موتور و شاسی ،لوله اصلی و لوله رابط خرطومی ،چرخها ،آبپاشها . لوله اصلی در این دستگاه از جنس آلومینیوم است دو 10سانتیمتر قطر دارد که از وسط چرخها می گذرد. که از وسط چرخها میگذرد.این لوله هم آب را آبپاش ها می رساند و هم باعث حرکت چرخها میشود .حرکت دستگاه از یک محل به محل بااستفاده از موتور بنزینی که از طریق جعبه دنده و زنجیر به چرخهای کناری متصل است انجام میشود . این دستگاه برای آبیاری گیاهان پا کوتاه مانند غلات ، علوفه و چغندر قند مناسب است.

4_آبیاری دوار مرکزی(سنتر پیوت):

این دستگاه برای ابیاری انواع گیاهان پا بلند و پا کوتاه می تواند مورد استفاده قرار گیرد . دستگاه آبیاری دوار مرکزی از قطعاتی چون لوله عمودی ،لوله اصلی(افقی)،تابلو کنترل ،پاشنده ها وچرخها تشکیل شده است .برای انجام آبیاری با این دستگاه ،ابتدا آب با فشار وارد پاشنده ها می شود .لوله اصلی در این دستگاه بر روی پایه های مثلثی شکت قرار می گیرد که هر یک از پایه ها دارای دو چرخ هستند .آب از طریق لوله های اصلی که در حدود سه متر از زمین فاصله دارند وارد آب پاش ها می شوند و عمل آبیاری انجام می گیرد .مسیر حرکت دستگاه در این روش به صورت دایرهای بوده و سطح آبیاری شده هم دایرهای شکل است .این دستگاه دارای  یک تابلو کنترل می کند واگر در موقع آبیاری اشکای به وجود آید آبیاری خود به خود قطع می شود . در استفاده از  این دستگاه باید سعی کرد که مسیر چرخ ها صاف وهموار وتا حدودی سفت باشد . این روش  برای آبیاری خاک های شنی وزمین های هموار ونسبتآهمار توصیه می شود .

می توان گفت که ناهمواری سطح زمین در کاهش راندمان تولید موثر است، لذا رفع این ناهمواریها از طریق تسطیح اراضی یکی از خدمات زیربنایی است که در شرایط کنونی کشاورزی کشور باید از اولویت خاص برخوردار باشد.

برای جمع آوری مطالب از سایت های زیر استفاده گردید:

 

 

http://www.visuallevel.ir   

http://www.isna.ir/

 

 


برچسب‌ها:

 
موضوعات
لینک دوستان
دیگر موارد
تماس با ما

.