پایگاه اطلاع رسانی ،مشاوره و راهنمایی کشاورزان و دوستداران علم کشاورزی در وسیع ترین بخش ایران
آیا سد زیر زمینی راهکاری برای کاهش اترات خشکسالی در بخش شهداد هست؟؟!!!
۱۳٩۳/٩/٩ ساعت ٦:٤٧ ‎ب.ظ | نوشته ‌شده به دست سعیدمومن زاده خبیصی | ( نظرات )

با توجه به اعلام خبر شبکه کرمان در شب گذشته و سوال تعداد زیادی از همشهریان در مورد احداث سد زیر زمینی در منطقه شهداد به نظرم رسید یکسری اطلاعات در این مورد که مربوط به آبخیزداری هست را برای اطلاع شما همراهان وبلاگ در ادامه قرار دهم.

نکته قابل تامل این موضوع هست که در تصاویر در ادامه قرار داده شد.

که آیا میتوان راهکار جامعی برای این آب ارزشمند که بزودی شاهد حرکت  و  از بین رفتن آن خواهیم بود داد؟؟؟!!! آیا اداره آبخیزداری طرح جامعی برای کنترل این نعمت خدادادی دارد؟؟؟!!!

تصاویر بالا از بروز سیلاب در ورودی سد خاکی شهداد در سال 91

اما در مورد سد زیر زمینی که مورد سوال بسیار هم بود توضیحاتی قرار داده شد امیدوارم مورد استفاده قرار بگیرد:

اینجا آب نمی‌گندد

آب اگر یک جا بماند می‌گندد؛ این خاصیت آب است، اما در زیرزمین وضع فرق دارد. آنجا اگر آب سال‌ها نیز انبار شود و مصرف نشود نه آلوده به ویروس می‌شود و نه باکتری، بسته بودن راه نفوذ نور خورشید به زیرزمین هم که تبخیر آب را منتفی می‌کند. اینها مزایایی است که باعث می‌شود ما تمام قد پشت سدهای زیرزمینی بایستیم و از ساخت‌شان در همه مناطق خشک و مستعد دفاع کنیم. علیرضا مجیدی عضو گروه تحقیقاتی پروژه مکان‌یابی سدهای زیرزمینی کسی که می‌گوید ساخت این سدها در دنیا تجربه شده و ما به دنبال بومی‌سازی آن هستیم در گفت‌وگو با «جام‌جم» از مزایای ساخت سدهای زیرزمینی می‌گوید. او توضیح می‌دهد: ذخیره آب در زیرزمین در ایران قدمت چند هزار ساله دارد که قنات وزوان ‌در میمه اصفهان و نمونه‌های مشابه در بیرجند از جمله آنها هستند. برای همین ما متدهای جدید دنیا در این حوزه را گرفته و با شرایط ایران تطبیق داده‌ایم.

سدهای زیرزمینی، حریف قدر سدهای بلند

سدهای زیرزمینی نه مثل سدهای بلند جار و جنجال دارند و نه مثل آنها حیات پیرامون را به مخاطره می‌اندازند. اینها موانعی زیرسطحی هستند که با ساختار کاملا نفوذپذیر یا نیمه‌نفوذپذیر در 3 حوزه حفاظت، مدیریت و تامین منابع آب تلاش می‌کنند. این سدها گاهی نیز برای جلوگیری از آلودگی‌های ناشی از ورود شیرابه‌ها به دشت‌ها ساخته می‌شوند و گاهی نیز برای مدیریت قنوات و کاهش ریسک بایر شدن آنها. سدهای زیرزمینی سدهای مدفونی هستند که هزینه نگهداری و تعمیر شبیه آنچه در سدهای بلند و شناخته شده روزمینی طلب می‌شود، ندارند و تبخیر و تعرق در آنها نیز تقریبا منتفی است، اما سدهای بلند اینچنین نیستند. آب پشت این سدها همواره در حال تبخیر و آلوده شدن و روبه گنداب رفتن هستند در حالی که وقتی ساخته می‌شوند نیز زمین‌های زراعی و اقتصادی را غرقاب می‌کنند؛ اینها همه مزایایی است که مجیدی عضو گروه تحقیقاتی پروژه مکان‌یابی سدهای زیرزمینی برمی‌شمارد.

ساخت این سدهای زیرزمینی، فنی و پیچیده است اما آن طور که مجیدی می‌گوید این سدها در آبرفت‌ها و روی سنگ کف رودخانه‌ها زده می‌شوند و با هسته‌های رُسی، دیواره‌های سنگی و ملاتی و بتونی ساخته می‌شوند که به احتمال زیاد در سال‌های آینده پلیمر، پلاستیک و نایلون نیز در آنها به کار گرفته خواهد شد.

می‌شود به کویر هم دل بست

سدهای زیرزمینی با این که با چشم دیده نمی‌شوند و زیر لایه‌های خاک مدفون‌اند، اما خدماتشان بیش از هر سازه مدرن دیگری شامل حال کویرنشینان می‌شود. اگر این سدها نباشند، آب‌های شیرین موجود در دشت‌ها با آب‌های شور مخلوط می‌شوند و خاصیت‌شان را از دست می‌دهند. این سدها در همه مناطق، قابلیت حضور دارند؛ در اطراف کفه‌های نمکی و کویرها، پیرامون دریاها و دریاچه‌ها، اطراف تالاب‌ها و مرداب‌ها، در نواحی صنعتی و بیمارستانی و پالایشگاهی حتی در مناطق دفن زباله، زهکش‌های فاضلاب شهری و در سرشاخه‌های حوزه‌های آبخیز. این سدها به خاطر ورودی دائم از زیرزمین با تنظیم و مدیریت برداشت آب، ابزاری مناسب برای مدیریت خشکسالی به شمار می‌روند اما از همه مهم‌تر تاثیر این سدها در پایبند کردن مردم کویر به کویر است.

مبانی طراحی، اجرا و بهرهبرداری از سدهای زیرزمینی

نویسند‌گان:
حسین خزیمه نژاد ] - دانشجوی دورهی دکتری، گروه سازههای آبی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ای
حجت خزیمه نژاد ] - دانشجوی دورهی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی مکانیک سیالات، دانشگاه بیر

report iconخلاصه مقاله:

سد زیرزمینی به مانعی گفته میشود که در مسیر جریان آبهای زیرزمینی در یک لایهی آبدار طبیعی یا مصنوعی قرار داده شده و وضعیت جریان آب را اغلب به منظور ذخیرهی آب زیرزمینی تغییر میدهد. رشد و تکوین سدهایزیرزمینی و برخورد علمی با آنها از نیمهی دوم قرن بیستم و به خصوص سه دههی اخیر آغاز گردید. در سالهای اخیر، سدهای زیرزمینی در بسیاری از مناطق خشک و نیمهخشک دنیا به منظور توسعهی منابع آب زیرزمینی و جلوگیری ازهدررفت آب، مورد توجه قرار گرفته است. در این مناطق در بازهی زمانی خاصی بارندگی و به تبع آن جریانهای سطحی و زیرزمینی وجود دارد و در بقیهی ایام سال با کمبود آب و مشکلات کمآبی مواجهند. در کشور ایران با وجود شرایطتوپوگرافی و اقلیمی مناسب در بسیاری از مناطق، تنها چند نمونهی کوچک مانند سد کهنوج و اندوهجرد شهداد در استانکرمان و سد زیرزمینی میمه در استان اصفهان اجرا و مورد بهرهبرداری قرار گرفته است که شاید یکی از دلایل اصلی آن عدم شناخت و تجربهی کافی و بنابراین روآوردن به شیوههای سنتی و کم بازده میباشد. لذا بنا به ضرورت موضوع، مقالهیحاضر ضمن معرفی و تشریح قدمت استفاده از این سازه، خصوصیات اراضی و شرایط لازم برای یک ساختگاه مناسب را بهتفصیل مورد بررسی قرار میدهد. همچنین انواع سازه، کاربردهای متفاوت آن و جنس مصالح به کار رفته در هر کدام تشریح گردیده و در نهایت شیوههای بهرهبرداری از سدهای زیرزمینی مورد بررسی قرار خواهد گرفت/.

 http://www.civilica.com/Paper-NCWMSWRM05-NCWMSWRM05_057.html 

مطالب بیشتر در این مورد را در سایت های لینک داده شده مطالعه بفرمایید:

http://www1.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100800653291

http://vista.ir/article/347246

http://www.manabeisf.ir/articles/view/articleid/6/lang/fa


برچسب‌ها:

 
موضوعات
لینک دوستان
دیگر موارد
تماس با ما

.