پایگاه اطلاع رسانی ،مشاوره و راهنمایی کشاورزان و دوستداران علم کشاورزی در وسیع ترین بخش ایران
نویسنده : سعیدمومن زاده خبیصی - ساعت ٢:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٥/۱٠
 

علف های هرز مقدار قابل توجهی آب را که باید به مصرف گیاهان زراعی برسد خود مصرف می کنند . وجود علف های هرز در کف و کنار جوی ها کند شدن حرکت آب و درنتیجه نفوذ بیشتر آب در زمین و خارج میشود.

با توجه به اینکه در مسیر های آیباری مزارع و باغ ها در شهداد به شکل نگران کننده ای علف های هرز مزاحم دیده میشود لازم دیده شد تا توضیحاتی از زیان آن و چگونگی از بین بردن علف هرز در جوی های آب برای علاقه مندان و کشاورزان عزیز در ادامه شرح دهم:


زیان علف های هرز در مزارع کشاورزی :‌

1-    مصرف آب : علف های هرز مقدار قابل توجهی آب را که باید به مصرف گیاهان زراعی برسد خود مصرف می کنند . وجود علف های هرز در کف و کنار جوی ها کند شدن حرکت آب و درنتیجه نفوذ بیشتر آب در زمین و خارج میشود.

2-    مصرف مواد غذایی : علف های هرز برای جذب مواد غذایی خاک قابلیت زیادی دارند . قدرت جذب اغلب آن ها قوی تر از گیاهان زراعی است مثلا خردل وحشی ،‌نیتروژن و فسفر را چهار برابر گندم در ساختمان بدن خود ذخیره می کنند .

3-    سایه افکنی : نور خورشید انرژی حیاتی برای فتوسنتز و ساختمان غذایی گیاهان است .  علف های هرز بیشتر از گیاهان زراعی رشد کرده و شاخ و برگ بیشتری تولید می کنند.

 4-    ترشح مواد مسموم کننده در خاک :‌ ریشه ی گیاهان هرز معمولا مواد خاصی را ترشح می کنند که به صورت سم بسیار قوی عمل کرده و رشد گیاهان را محدود یا متوقف می کند . مانند: مرغ، دم روباهی و قیاق ، ‌اویار سلام ،‌کاهوی وحشی اشاره کرد که به این پدیده آللوپاتی می گویند . علف های هرز به این وسیله شرایط محیطی را به نفع رشد خود تغییر داده و باعث کاهش کمی و کیفی محصول می گردند . امروزه آللوپاتی به هر گونه پاسخ مثبت و یا منفی گیاه نسبت به مواد شیمیایی تولید شده توسط گیاه دیگرتعریف می شود . روشهای مختلفی برای ورود مواد آلل شیمیایی به محیط وجود دارد . ترشح از ریشه ی زنده ،‌آبشویی از روی برگ ها ،‌ساقه ها و میوه ها ،‌آزاد شدن گاز های سمی به اتمسفر و همچنین مواد شیمیایی ممکن است از طریق آبشویی  و یا بافت های ریشه وارد خاک شوند .

5-       ایجاد هزینه برای مبارزه

6-    کاهش ارزش محصول زراعی : یکی از پارامترهای تعیین کننده ی قیمت مواد کشاورزی ، مقدار مواد خارجی مخلوط با محصول اصلی است . هر چه مقدار این مواد بیشتر باشد ارزش محصول کمتر است .  سیر وحشی بوی شدیدی در گندم ایجاد و آن را بد طعم می کند به طوری که ارزش غذایی را برای آرد کردن از دست می دهد .. بذر برخی علف های هرز را نمی توان از بذر محصولات زراعی جدا کرد. مثلا جدا کردن بذر پیچک از بذر غلات یا جدا کردن بذر سس از بذر یونجه تقریبا غیر ممکن است .

7-    کاهش کیفیت و خراب شدن محصولات دامی :‌ بعضی از علف های هرز تاثیر نامطلوبی روی بو،‌ مزه یا طعم محصولات دامی دارند مانند آلیسوم ، نیاله ،‌خردل وحشی ،‌بومادران ،‌کاسنی ،‌بابونه ،‌درمنه و بعضی دیگر که ریشک ،‌دندانه یا قلاب دارند مثل توق ارزش پشم گوسفندان را پایین می آورد .

8-    زیان های بهداشتی برای انسان و دام :‌حساسیت به دانه ی گرده یکی از نمونه های نامطلوب انسان و گیاه است مانند درمنه کبیر. گاهی مقدار بذر های علف های هرز سمی در مواد خوراکی به حدی افزایش می یابد که انسان را مسموم می کند . محصول فله در اغلب نقاط ایران با بذر تلخه ،‌چچم ،‌ سیاه دانه و ... آلوده است .

9-       نامرغوب شدن بذرها :‌ بذر گیاه زراعی که برای کشت انتخاب می گردد باید عاری از علف های هرز باشد .

10-    مزاحمت در برداشت محصول و افزایش هزینه

11-   میزبانی آفات و بیماری های گیاهی :‌ ویروس موزائیک فیارد ،‌اسپورهای زنگ سیاه گندم،‌ زمستان را روی علف های هرز  آگروستیس (‌چمن اروپایی )‌ وجو دم موشی می گذراند . بعضی از زنجره ها روی علف های هرز تاج خروس پناه می گیرند . زنگ زرد غلات نیز زمستان را روی زرشک و گندمیان وحشی می گذراند .

12-   ایجاد خوابیدگی در غلات :‌ خوابیدگی در غلات بیشتر تحت تاثیر عوامل ژنتیکی است اما به علت کم شدن نور و همچنین وجود برخی علف های هرز پیچنده خوابیدگی یا ورس ممکن است ایجاد شود .

13-  افزایش خطر سرما زدگی در باغ ها در مناطق سردسیر : وجود علف های هرز در سطح باغ که مانع از رسیدن نور خورشید به زمین می شود و خاک زیر آن ها همچنان سرد باقی می ماند، باعث صدمه دیدن درختان می شود .

14-   ایجاد مخفی گاه در باغ ها

15-   کم شدن ارزش زمین 

1- پیشگیری "Prevention" :‌ یعنی ممانعت از ورود یک علف هرز به داخل منطقه ی غیر آلوده که در درجه ی اول رعایت بهداشت زراعی در حد مطلوب مورد نظر است . وقتی عملیات زراعی در مزرعه ای که علف هرز ندارد شروع می شود باید از ورود و گسترش علف های هرز جدید جلوگیری شود .

 روش پیشگیری : 

-- تمیز کردن جوی های آبیاری : در اطراف جویها و کانال های آبیاری بدلیل وجود رطوبت فراوان علف های هرز بسیاری روییده می شود ؛ این کانال ها براحتی می توانند منبع عظیمی برای گسترش علف های هرز به داخل مزرعه باشند .

.................................................................................................................

1- پیشگیری "Prevention" :‌ یعنی ممانعت از ورود یک علف هرز به داخل منطقه ی غیر آلوده که در درجه ی اول رعایت بهداشت زراعی در حد مطلوب مورد نظر است . وقتی عملیات زراعی در مزرعه ای که علف هرز ندارد شروع می شود باید از ورود و گسترش علف های هرز جدید جلوگیری شود .

-  روش های پیشگیری : به منظور جلوگیری از آلودگی های اولیه راه هایی توصیه شده است که هدف از آنها ممانعت از توسعه ی علف های هرز بوسیله ی بذر یا اندام های رویشی است .

الف ) استفاده از بذر سالم و بوجاری شده که عاری از بذر علف های هرز باشد .

ب) استفاده از کودحیوانی پوسیده ( بذر بسیاری از علف های هرز مشکل آفرین ممکن است همراه با دانه هایی که برای تغذیه ی طیور خریداری شده اند وارد مزرعه گردند . )‌

ج) جلوگیری از به گل نشستن علف های هرز ( هدف آنست که از تولید بذر علف های هرز موجود جلوگیری شود .)‌

د) تمیز کردن جوی های آبیاری : در اطراف جویها و کانال های آبیاری بدلیل وجود رطوبت فراوان علف های هرز بسیاری روییده می شود ؛ این کانال ها براحتی می توانند منبع عظیمی برای گسترش علف های هرز به داخل مزرعه باشند .  

هـ) تمیز کردن ماشین آلات و ادوات کشاورزی : قبل از شروع عملیات با ادوات و ماشین های کشاورزی برای اجتناب از آلوده شدن مزارع غیر آلوده باید همه قسمت هایی را که احتمال وجود بذر در آن ها هست تمیز کرد .

2- ریشه کن کردن "Eradication" : یا نابودی علف های هرز عبارتست از حذف کامل همه ی بوته ها و قسمت های زنده مثل ریزوم ها ، ساقه ها و غده های علف های هرز از یک منطقه . در صورتی که آلودگی مزرعه به علف های هرز در سطح کمی باشد و زمان کوتاهی از پا گرفتن آن گذشته باشد ، امکان موفقیت در ریشه کنی زیادتر است ولی در صورتی که مزرعه آلوده باشد ، روش هایی که به کمک آن بتوان بذر های مدفون شده در خاک را که سالیان دراز می توانند زنده بمانند از بین برد وجود ندارد . معمولا برای مبارزه با عوامل زیان بار در کشاورزی همیشه تا رسیدن به آستانه ی اقتصادی از مبارزه خودداری می شود . مفهوم آستانه ی اقتصادی اینست که وسعت عملیات مبارزه نباید به حدی باشد که هزینه آن برابر میزان خسارت باشد به عبارت دیگر در صورتی که خسارت عوامل زیان آور بیش از هزینه مبارزه با آن ها باشد اقدام به کنترل و مبارزه می شود و این مفهوم در مورد علف های هرزی که به آهستگی پراکنده می شوند و پس از رشد یافتن کاملا مستقر می گردند مصداق ندارد . آستانه ی اقتصادی یک علف هرز تازه وارد به مزرعه از موقعی آغاز می شود که تولید بذر کند . هرچند خسارت یک علف هرز نسبت به مجموع گیاه زراعی ممکن است چشمگیر نباشد اما ضرر نسل های بعدی آن و هزینه ی مبارزه با آن ها بسیار زیاد خواهد بود . قبل از اینکه یک بوته ی علف هرز به بذر بنشیند باید آن را از بین برد ؛ یعنی هم خود علف هرز و هم اندام های زایشی آن باید کاملا نابود و در واقع محل را از وجود آن پاک کرد . این عمل خصوصا در مواردی که آلودگی تازه صورت گرفته و یا نوع مخصوصی از علف هرز در مزرعه یافت شده باشد قابل توصیه است هر چند هزینه ی آن هم خیلی بالا باشد . 

3- کنترل "Control" :   کنترل یا مبارزه یعنی عملی که در نتیجه ی آن مشکلات و زیان های ناشی از وجود علف های هرز کاهش یابد . مبارزه با علف های هرز را در بیشتر موارد می توان عملی ترین و منطقی ترین راه علاج دانست . علف های هرز اغلب در چنان سطح وسیعی پراکنده می شوند که ریشه کن کردن آن ها ممکن نیست ولی در مقابل ،‌کنترل آن ها امکان پذیر است ؛ یعنی زیان آن ها را به حداقل برسانیم . کنترل علف های هرز شامل روش های مکانیکی ، زراعی ، شیمیایی و بیولوژیکی است . با توجه به اینکه گیاهان هرز مقاومت بیشتری دارند، برای اینکه کنترل آنها مؤثر واقع شود ،‌ باید از کلیه ی روش های موجود به صورت تلفیقی استفاده کرد ، ‌به همین دلیل هزینه ی کنترل علف های هرز بالاست ولی در عوض محصول مزارع به نسبت قابل توجهی در بعضی موارد تا 50 درصد افزایش می یابد . جهت موفقیت در اجرای عملیات کنترل بایستی موارد زیر را در نظر داشته باشیم :‌

د) سوزاندن "Firing" :‌

سوزاندن معمولا در مورد علف های هرزی که در زمین های آیش و بدون زراعت وجود دارند انجام می گیرد . علاوه بر گیاهانی که بر اثر آتش می سوزند گرمای زیاد باعث کشته شدن بذر علف های هرز ،‌ حشرات و قارچ ها نیز می شود ؛ این عمل بوسیله ی شعله افکن و یا توسط آب گرم ( 50 درجه سانتیگراد )‌ انجام می شود .

سوزاندن علف های هرز اطراف مزارع ،‌بستر نهرها ،‌ اراضی بلا مصرف و کنار جاده ها وسیله ی مؤثری در مبارزه با علف های هرز به شمار می آید . بیشترین استفاده از این روش در مورد مزرعه ی پنبه اعمال می شود . پنبه ساقه های چوبی و سخت دارد ، با شعله افکنی در فاصله ی ردیف ها و زیر بوته های آن علف های هرز کوچک می سوزند .

سمپاشی پیش رویشی  Pre - Emergence Treatment  

روشی است که علفکش بعد از کشت گیاهان زراعی و قبل از جوانه زدن و خارج شدن آن از خاک به کار برده میشود. 
در این طریقه ممکن است از علفکش  تماسی ، سیستمیک یا پایدار استفاده کرد. 
اصطلاح قبل از جوانه زدن ، ممکن است در رابطه با جوانه زدن علفهای هرز نیز به کار رود و این ممکن است موجب اختلاف گردد. برای جلوگیری از ابهام روشن کردن این موضوع که قبل از جوانه زنی مربوط به گیاهان زراعی یک علف هرز است مهم باشد .

سمپاشی پس رویشی  Post – Emergence Treatment 

روشی است که علفکش بعد از سبز شدن گیاهان  زراعی در خاک مصرف می گردد. 
سمپاشی برگی ، بوسیله علفکش های تماسی ، سیستمیک ، و پایدار می تواند انجام شود. 
سمپاشی پس رویشی نیز ممکن است هم به گیاهان زراعی و هم به علفهای هرز مربوط باش

 سمپاشی عمومی Overall Treatment  

روشی است که علفکش به طور یکنواخت روی همه مزرعه پاشیده می شود

منابع:

1-ارس، مریل و لیمبیی، کارول- ترجمه دکتر محمد حسن راشد و حمید رحیمیان و محمد بنایان – علفهای هرز و کنترل آن

2- پاراگوات، فوزیت - بروشور علف کش گلای

3-کامرانی، احمد- مبارزه با علفهای هرز حاشیه مزارع ، جویها و کانالهای آبیاری- فصلنامه آموزشی-ترویجی کندیمیز- تابستان 83 – شماره نهم

4-     http://www.aftab.ir

http://weedplants.blogfa.com


 
 
 
موضوعات
لینک دوستان
دیگر موارد
تماس با ما

.