پایگاه اطلاع رسانی ،مشاوره و راهنمایی کشاورزان و دوستداران علم کشاورزی در وسیع ترین بخش ایران
پنبه رقم دکتر عمومی در زمین کشاورزی شهداد کشت شد!
۱۳٩۳/٤/٢۸ ساعت ٤:٤٤ ‎ب.ظ | نوشته ‌شده به دست سعیدمومن زاده خبیصی | ( نظرات )

در اسفند ماه سال 1391 با همکاری یکی از دوستان خوبم آقای حسینی کارشناس تولیدات گیاهی در قطعه زمینی اقدام به کشت این رقم از پنبه نمودیم و نتایج نشان از به صرفه بودن کشت و برداشت آن می باشد.

رقم دکتر عمومی

رقم دکتر عمومی از گروه پنبه های الیاف بلند است که الیاف آن ظریف و استحکام بالایی دارد. این رقم از طریق سلکسیون در جمعیت 2 رقم الیاف بلند مراکشی به نام تادلا 6 و تادلا 9 اصلاح و در سال 1359 به نام دکتر عمومی برای کشت در مناطق جیرفت و خوزستان نامگذاری گردید. عدم استقبال کارخانجات نساجی برای تولید نخ و پارچه ممتاز که لازمه آن خرید الیاف این رقم به 2 برابر قیمت الیاف موجود در بازار ایران می باشد، سبب رکود کشت این واریته گردیده است. این رقم مانند ارقام دیگر گونه G. barbadense  دارای رشد زیادی است و ارتفاع آن 190-140 سانتی متر، دارای شاخه های جانبی بلند است. این رقم مقاوم به شوری، متحمل به بیماری بوته میری و دارای ریشه عمیق است. طول دم گل و تعداد خال روی قسمتهای هوایی گیاه در این گونه بیشتر از سایر گونه های زراعی پنبه است. برگها بسیار درشت و سایه دار بوده و پناهگاه مناسبی برای آفات مکنده سایه دوست است.

عملکرد این رقم 2 تا 5/2 تن در هکتار، وزن غوزه ها حدود 4 گرم، وزن 100 دانه آن 12 تا 5/12 گرم، درصد کیل 30%، طول الیاف 34 میلی متر و ظرافت 2/3 میکروگرم بر اینچ است. بهترین تاریخ کاشت در مناطق جیرفت و خوزستان و شهداد برای این رقم 20 اسفند تا 20 فروردین می باشد.

اطلاعات تکمیلی در مورد نحوه کشت و... در ادامه:


 

مقدمه:

پنبه گیاهی از خانواده مالواسه (پنیرک) و جنس گوسیپیوم است که دو لپه ای و گلدار بوده و حدود 37 گونه از آن تا کنون شناسائی شده و شامل گونه های زراعی، زینتی و وحشی می باشد.

نبه گیاهی گرما دوست است و به فصل گرم و فصل رشد بدون یخبندان احتیاج دارد. از نظر واکنش به طول روز، روز کوتاه است ولی ارقام اصلاح شده به طول روز بی تفاوتند. دارای رشد نامحدود بوده و گلدهی آن غیر انتهائی می باشد. همچنین از نظر فتوسنتزی دارای چرخه سه کربنی (C3 ) می باشد.

خصوصیات اکولوژیکی:

وجود آسمان بی ابــر و آفتاب فراوان به خصوص در تابستــان و پائیز که قـوزه ها باز می شوند ضروری است و کمبود نور موجب افزایش رشد سبزینه ای و کمی تعداد قــوزه می شود. پنبه معمولاً در کلیه خاکها می روید ولی زمین های مناسب آن اراضی حاصلخیز با عمق خاک زیاد است و خاکهای رسی ـ آهکی و لیمون دار و شنی و هوموسی که مسطح و هموار و نفوذپذیر بوده دارای تهویه خوب و قابلیت نگهداری آب کافی باشد برای این گیاه مناسبند و در اسیدیته 5 تا 8 رشد می کند و تا حدودی به شوری خاک مقاوم می باشد ولی در نقاطی که مشکل شوری نباشد رشد بهتری دارد.

پنبه محدودیت زیادی از نظر بافت خاک ندارد، مشروط بر اینکه عمق خاک زیاد بوده و از نظر ساختمان، تهویه، حاصلخیزی و ظرفیت نگهداری رطوبت مناسب باشد. خاک های سبک از لحاظ کمی ظرفیت آبگیری و فقر غذایی و خاک های سنگین از لحاظ تشکیل سله، مقاومت مکانیکی در مقابل نفوذ ریشه و محدودیت تهویه می توانند نامناسب باشند و سبب کاهش عملکرد گردند. پنبه از نظر کمبود اکسیژن در خاک در گروه نیمه مقاوم قرار می گیرد. پنبه وقوع سه روز آب ایستادگی را به خوبی تحمل می کند و در صورت تکرار دوران آب ایستادگی به آن سازگاری می یابد. محدودیت تهویه طولانی مدت سبب ریزش گل ها و کاهش فتوسنتز می گردد. پنبه حساسیت زیادی به PH خاک دارد و در محدوده PH 5 تا 8 رشد می کند.

سازگاری:

حداکثر میزان ریزش غوزه ها به علت کاهش نور و وزن زیاد آنها حادث می شود و این نشان می دهد که قابلیت دسترسی مواد ساخته شده از فتوسنتز یکی از عوامل اصلی در تنظیم ریزش غوزه هاست. یکی از عواملی که باعث کاهش کیفیت می شود رنگی شدن الیــاف است زمــانی که با کمبــاین بـرداشت می شــود لذا نباید با علف های هــرز مخلــوط شود.

تئوری های متعددی در مورد علت ریزش غوزه ها وجود دارد و همه بیانگر این مطلب هستند که این عمل بوسیله میزان تولید اکسین کنترل می شود که این به نوبه خود تحت شرایط خاصی باعث تشکیل لایه جدا کننده در دمگل یا دنباله اتصال غوزه ها به ساقه می گردد. گرمای شدید هم برای رشد پنبه مناسب نیست هر چند که در صورت فراهم بودن رطوبت خاک می توان در کوتاه مدت حرارت های oC 35 تا 40 را تحمل کند، بدون اینکه به عملکرد خسارتی بزند. پنبه به نور فراوان نیاز دارد و در صورت کمبود نور غوزه ها ریزش می کنند، مثل مواقع بارندگی.

در مناطق ابری و پر باران در اثر کمبود نور غوزه ها ریزش می کنند که کشت پنبه ناموفق خواهد بود. گونه های وحشـی پنبه از نظـر عکس العمل بـه طول روز در گروه روز کوتـاه قـرار می گیرند.

تهیه زمین:

عملیات کلی تهیه زمین برای پنبه مشابه آفتابگردان است. در صورت لزوم کود حیوانی را به میزان 30 تا 50 تن در هکتار و قبل از شخم به خاک می دهند در صورتی که خاک تحت الارض متراکم باشد می بایستی از عمق زن (زیرشکن) استفاده و خاک عمقی را باز نمود. این عمل بعد از شخم انجام می گیرد. نفوذپذیری خاک عمقی برای رشد و توسعه پنبه ضرورت دارد (افکاری، 1388).

برای تهیه زمین بوسیله دستگاه خرد کننده ساقه (Stalk shredder) بقایای گیاه را خرد می کنند و زیر خاک می فرستند که هم ماده آلی خاک زیاد شده و در کنترل حشرات هم مفید است. مثلاً با این عمل درصد زیادی از لاروهای غوزه خوار پنبه از بین می رود. به علاوه در این مرحله ساقه ها هنوز نرم و مرطوب است و خرد کردن آنها ساده تر می باشد، بقایای گیاه مدفون شده سریع تر می پوسد و زمین برای محصول بعدی بهتر تهیه می شود. در صورتی که زمین در همان پائیز کاشته شود اقدام به موقع اهمیت بیشتری می یابد. چنانچه دستگاه خردکننده در دسترس نباشد می بایستی بوته ها را با گاوآهن قلمی یا زیرشکن از خاک بیرون کشید، در محل مناسبی انبار کرده و بعداً آتش زد و یا برای تولید نئوپان مصرف نمود.

تناوب زراعی:

پنبه را به عنوان اولین محصول وجینی پس از گیاهان علوفه ای چند ساله، یا پس از کود سبز یا 50-30 تن کود حیوانی در هکتار قرار می گیرد. پنبه محصول بسیار خوبی برای قرار گرفتن پیش از بسیاری از محصولات دیگر است. پنبه خاک را فقیر نمی کند و چنانچه بقایای گیاهی آن به خاک برگردانده شود مقدار زیادی ماده آلی به خاک اضافه می کند. پنبه از محصولاتی است که می توان به طور متوالی چند سال در یک زمین کاشت بدون آنکه عملکرد آن نقصان یابد. با این وجـود تنـاوب زراعی برای کنترل بیمارهای ریشه ای بسیار مهم می باشد.

آماده کردن بذر جهت کاشت:

سطح دانه بیشتر واریته های پنبه پوشیده از کرکهای ریز یا لینتر می باشد و در صورتی که به همان وضع کاشته شوند مشکلاتی بوجود خواهد آمد. از این رو قبل از کاشت باید لینترهای موجود در سطح دانه را از بین برد به این عمل کرک زدایی یا لینترگیری یا دلینیته کردن گویند. عمل جدا کردن الیاف طویل را Ginningمی نامند. بـذرهای کرک دار باعث مسـدود شدن سوراخ های خروجـی بـذرافشـان در کشت مکانیزه می شوند و یا در کشت دستپاش و یا حتی کشت با بذرافشان بذرها به هم چسبده و تعدادی با هم در یک نقطه قرار می گیرند و سبب تراکم بیش از حد بوته در واحد سطح می شوند و مقدار بذر مصرفی نیز زیادتر می شود.

اما در بذرهای کرک گیری شده این مشکل رفع می گردد. همچنین بذرهای کرک گیری شده به سهولت آب جذب کرده و زودتر جوانه می زنند و نیز حجم بذرها کمتر و حمل ونقل آنها ساده تر می گردد و در صورت نیاز به انبار داری جای کمتری را اشغال می کنند. از طرف دیگر وجود کرک خود محل مناسبی برای آفات و بیماری ها می باشد و چون یکی از روش های کرک گیری استفاده از مواد شمیایی است این مواد به از بین بردن آفات و عوامل بیماریزای موجود در سطح دانه کمک می کند. نسبت الیــاف (محلوج) به کیــل وش (الیاف + دانه) را کیل می نامند.

روش های مختلف لینترگیری:

1- خیساندن بذر:

که ساده ترین روش است؛ پس از خیساندن بذر به مدت 12 تا 14 ساعت، کرکهای نرم شده در اثر مالش با دست جدا می شوند.

2- استفاده از ماسه:

بذرها را با ماسه مخلوط کرده و کاملاً به هم می زنند تا در اثر سایش بین دانه ها و ماسه کرک گرفته شود.

3- روش مکانیکی:

از دستگاه های مکانیکی که دارای اره های مخصوص برای لینتــرگیری می باشـد استفاده می شود.

 

منابع:

 کتاب کاشت، داشت و برداشت پنبه در ایران، نوشته: حمیدرضا فرقانی، علی فرقانی، عمران عالیشاه و نازیلا هنرپرور- نشر آموزش کشاورزی، 1386

خدابنده، ن. 1372. زراعت گیاهان صنعتی. چاپ دوم. انتشارات سپهر افکاری، ا. 1388. زراعت گیاهان صنعتی. چاپ اول. دانشگاه آزاد واحد کلیبر

حسینی نژاد، ز. 1380. معرفی ارقام پنبه. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. انتشارات فنی – معاونت ترویج.

رستگار، م. ع. 1384. زراعت گیاهان صنعتی. چاپ اول. انتشارات برهمند.

کوچکی، ع. 1364. زراعت در مناطق خشک. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

خواجه پور، م. ر. 1386. گیاهان صنعتی. چاپ سوم. انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی اصفهان.

حسینی نژاد، ز. 1374. بررسی و معرفی ارقام موفق پنبه در شرایط اقلیمی متفاوت پنبه کاری ایران. گزارش طرح تحقیقاتی مرکز اصلاح و تهیه بذر و نهال ورامین.

خواجه پور، م. ر. 1370. تولید نباتات صنعتی. انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی اصفهان.

افکاری، ا. 1388. زراعت گیاهان صنعتی. چاپ اول. دانشگاه آزاد واحد کلیبر.



 
موضوعات
لینک دوستان
دیگر موارد
تماس با ما

.