پایگاه اطلاع رسانی ،مشاوره و راهنمایی کشاورزان و دوستداران علم کشاورزی در وسیع ترین بخش ایران
نویسنده : سعیدمومن زاده خبیصی - ساعت ٢:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٤/٢٥
 

شرایط ایده آل شهر شهداد و  روستای چهارفرسخ و پوزه کوه و توجه کمتر کشاورزان این مناطق به کشت این محصول بسیار ارزشمند باعث شد که مطلب فوق را در وبلاگ قرار دهم.

در روستای پوزه کوه به این امر توجه خاص شده و کشاورزان از زمین های مناسب جهت کشت و بهره برداری از زیتون استفاده کردند: 

پوزه کوه، روستایی است از توابع بخش شهداد شهرستان کرمان در استان کرمان ایران.

پوزه کوه . [ زِ ] (اِخ ) ده کوچکی از دهستان چهار فرسخ بخش شهداد شهرستان کرمان ، واقع در 16 هزارگزی شمال باختری شهداد، سر راه مالرو شهداد به کرمان . دارای 15 تن سکنه . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 8).

در ادمه توضیحی مختصر از روش های ازدیاد و مدیریت آبیاری و کود دهی و ...


روش های ازدیاد زیتون


زیتون در سطح تجاری به روش های مختلفی تکثیر می شود که مهمترین آنها عبارتند از:

1- قلمه نیمه خشبی ریشه دار شده با هورمون و تحت سیستم میست

این روش در سطح تجاری بسیار متداول بوده که نکات مهم این روش شامل موارد زیر است:

  • بهترین زمان قلمه گیری زیتون، در دو زمان (اواسط اسفند تا اواخر فروردین و همچنین اواخر شهریور تا اواسط آبانماه) .
  • طول مناسب قلمه ها 12 تا 18 سانتیمتر و قطر آنها 4 تا 8 میلیمتر و دارای 4 تا 6 برگ سالم 
  • تیمار با محلول اسید ایندول بوتیریک (IBA) به غلظت 3000 تا 3500 پی پی ام بصورت غوطه وری سریع 5 ثانیه ای 
  • کشت یک سوم قلمه طول قلمه (4 تا 5 سانتیمتر) در بستر ریشه زایی (معمولا پرلیت)
  • تامین رطوبت 80 تا 90 درصدی تا 2 الی 3 هفته پس از کشت قلمه ها
  • ضدعفونی بستر قلمه ها در صورت لزوم با برخی قارچ کش ها هر 2 تا 3 هفته یکبار
  • کاهش رطوبت محیط قلمه ها حدود 3 هفته قبل از انتقال قلمه های ریشه دار شده به حدود 50 تا 60 درصد
  • افزایش دمای محیط قلمه ها به 25 تا 27 درجه قبل از انتقال قلمه ها
  • انتقال قلمه های ریشه دار شده 3 ماه پس از کشت و انتقال آنها به گلدان و گلخانه سازگاری
  • تنطیم رطوبت گلخانه سازگاری به 50 تا 60 درصد و دمای 22 تا 27 درجه
  • انتقال به گلخانه معمولی

2- پیوند (تولید نهال بذری و انجام عمل پیوند با ارقام مختلف)

این روش در دنیا بسیار متداول بوده ولی در ایران بیشتر از روش تکثیر قلمه نیمه خشبی در سطح تجاری استفاده می کنند.

3- کشت بافت: که امروزه در بسیاری از کشورهای مهم دنیا مانند اسپانیا، ایتالیا، ترکیه و آمریکا بسیار متداول است. این روش نیاز به پروتوکل مناسب، افراد متخصص و کارآزموده، امکانات مدرن آزمایشگاهی و گلخانه ای دارد. 

سایر روش های تکثیر زیتون عبارتند از:

4- قلمه خشبی

که کمتر در سطح وسیع استفاده می شود. بایستی به نکات زیر دقت نمود:

  • قلمه گیری در طول ماه های زمستان از شاخه های 4 تا 5 ساله به طول 20 تا 25 سانتیمتر و قطر 5 تا 10 میلیمتر
  • قرار دادن قلمه ها در جای خنک و مرطوب (نه خیس) در زیر ماسه
  • قرار دادن این قلمه ها در اوایل بهار بصورت افقی در شیارهای کم عمق با چند سانتیمتر خاک
  • رویش تعدادی جوانه از روی هر قلمه در خرداد و تیر و نگهداری جوانه های قویتر و حذف جوانه های ضعیفتر
  • انتخاب نهال های جوان با 60 تا 80 سانتیمتر ارتفاع و قرار دادن در خزانه
  • انتقال نهال ها به زمین اصلی

البته می توان شاخه های قطور زیتون را در فصل زمستان به عمق 40 تا 50 سانتیمتر و یا حتی عمیق تر در زمین اصلی کشت نمود بطوریکه فقط 20 تا 30 سانتیمتر آن از خاک بیرون باشد و سپس در آغاز تابستان زمانیکه شاخه های جدید به طول 5 تا 10 سانتیمتر در انتهای قلمه اصلی رشد کردند توده خاک اطراف شاخه ها کنار زده می شود.

5- پاجوش

زیتون پاجوش زیادی تولید می کند که در روش سنتی برای تکثیر می توان آنها را ریشه دار و از آنها استفاده نمود ولی روش مناسبی برای تکثیر تجاری زیتون نیست.

6- تقسیم (برآمدگی، غده، بُن یا گره)

در محل پایین تنه درختان زیتون گاهی اوقات برآمدگی هایی دیده می شود که به آن غده یا بُن هم می گویند.   می توان غده هایی که 500 تا 800 گرم وزن دارند را ازپایین تنه جدا کرده و آنها را در خزانه کشت نمود. برای کشت مستقیم غده در زمین اصلی بایستی حدود 1 تا 3 کیلوگرم وزن داشته باشد. از روی این غده ها نرک هایی رشد کرده که در خاک ریشه دار می شوند و می توان به عنوان نهال ریشه دار شده از آنها استفاده نمود. این روش در سطح تجاری توصیه نمی شود و می تواند باعث آسیب به تنه درخت گردد.

مدیریت آبیاری و کوددهی باغات زیتون

زیتون مقاومت نسبی به خشکی خاک دارد و در مناطقی که میزان بارندگی سالانه 300 میلیمتر دارند می تواند بصورت دیم کشت شود. درخت زیتون برای رفع کامل نیاز آبی به حدود 600 تا 800 میلیمتر بارندگی سالانه نیاز دارد. هر درخت بالغ زیتون برای رشد کافی و افزایش کیفیت روغن، در طول فصل رشد بین 1700 تا 2400 لیتر آب نیاز دارد.

تنش آبیاری از بهمن تا خردادماه می تواند نمو جوانه های گل، شکوفه دهی، تشکیل میوه و رشد شاخساره ها را با اختلال روبرو سازد. کمبود رطوبت خاک بین خرداد تا مردادماه می تواند سبب کوچک ماندن میوه و چروکیدگی آن شود. تنش آبی در طی شهریورماه نیز سبب کاهش کیفیت و اندازه میوه می شود.  آبیاری منظم باغ طیتون سبب کاهش پدیده تناوب باردهی (سال آوری) می گردد.

 آبیاری بیش از حد درختان زیتون منجر به رشد اضافی، نیاز به هرس بیشتر و افزایش هزینه کارگری و همچنین کاهش کیفیت روغن می شود. آبیاری مناسب سبب بهبود اندازه میوه و افزایش کمیت و کیفیت روغن می گردد. 

برای آبیاری درختان زیتون بایستی از آب هایی استفاده کرد که شرایط زیر را داشته باشند:

  • میزان بُر کمتر از 2 پی پی ام
  • میزان بی کربنات کمتر از 3/5 پی پی ام
  • میزان EC کمتر از 3 دسی زیمنس بر متر (480 پی پی ام)
  • میزان سدیم کمتر از 3 میلی اکی والان در لیتر
  • میزان کلر کمتر از 345 پی پی ام
  • میزان نیترات کمتر از 30 پی پی ام

درختان زیتون به سطح بالای آب زیرزمینی حساس هستند در این مناطق بایستی زهکشی آب به خوبی انجام شود. 

برای انجام مدیریت تغذیه ای باغات زیتون قبل از هر چیز انجام آنالیز دقیق آب، خاک و برگ ضروری است. هر 100 کیلوگرم محصول زیتون حدود 900 گرم ازت، 200 گرم فسفر، 1000 گرم پتاس از خاک جذب می کند. 

 

جدول زیر حد مطلوب، حد کمبود و حد اضافی میزان عناصر غذایی موجود در برگ زیتون را مشخص می نماید. 

جدول تعیین میزان عناصر غذایی برگ زیتون                       (منبع: Therios, 2005) 


به منظور افزایش توان مصرفی درخت و سهولت در دسترسی عناصر مورد نیاز در باغهای میوه، استفاده از روش چالکود  توصیه می گردد که مقادیر مصرفی کودها در این روش تغذیه به عوامل مختلف از جمله نتایج آزمون خاک و تجزیه برگی، سیستم آبیاری ، بافت خاک، سن درخت، و... بستگی دارد ولی عموماً فرمول کودی زیر برای درختان زیتون یک باغ بارور به شرح زیر پیشنهاد می گردد.

  • 500 گرم نیتروژن به ازاء هر درخت از منبع اوره یا نیترات آمونیم
  • 250 گرم فسفر به ازاء هر درخت از منبع سوپر فسفات یا فسفات آمونیم
  • 500 گرم پتاسیم به ازاء هر درخت از منبع سولفات پتاسیم
  • 100 گرم آهن به ازاء هر درخت از منبع سولفات آهن
  • 150 گرم گوگرد به ازاء هر درخت (درخاکهای با pH بالای 8)
  • کود دامی کاملاً پوسیده 30 کیلوگرم به ازاء هر درخت

زمان مناسب اجرای چالکود:

  • کودهای فسفر، پتاسیم ، آهن و گوگرد در فصل پاییز 
  • کودهای ازته در سه مرحله بصورت خاکی استفاده می شوند: یک سوم کود هنگام شروع فعالیت درخت ذر زمستان (اسفندماه)، یک سوم کود پس از ریزش گلبرگ ها (خردادماه) و یک سوم باقیمانده هنگام سخت شدن هسته (مردادماه) داده می شود.

جدول زیر توصیه عمومی کود مصرفی در باغات زیتون را نشان می دهد:

  اوره بیوفسفات طلایی  کلرید پتاسیم اسید بوریک سولفات روی سولفات آهن
درختان غیر بارور 200 200 150 25 50 25
درختان بارور 250 400 200 50 50 50

 

  •    واحد کود مصرفی بر حسب کیلوگرم در هکتار است 
  •    حداقل مقدار کود دامی 10 تن (برای باغات غیربارور) و 20 تن (برای باغات بارور) در هکتار توصیه می شود 
  •    کودهای شیمیایی توصیه شده با 5 کیلو کود دامی مخلوز و در ته چاله قرار داده می شود
  •    در صورتیکه میزان کلر آب آبیاری زیاد باشد به جای کلرید پتاسیم، از سولفات پتاسیم استفاده می شود

 

در باغ های بارده برای افزایش عملکرد، تشکیل میوه و جلوگیری از ریزش گلها و میوه چه ها لازم است هر سال سه مرتبه محلولپاشی کودی انجام شود. مهمترین عناصر برای محلول پاشی بخصوص در مرحله اول و دوم عناصر نیتروژن، روی و بُر هستند. در ایران محلول پاشی نیتروژن بیشتر با اوره (46% نیتروژن خالص)، روی (سولفات روی یا کلات های روی)، بُر (اسید بوریک) انجام می شود. در مرحله سوم محلول پاشی از ترکیبات کودی کامل (حاوی عناصر ماکرو و میکرو) استفاده می شود.

زمان محلول پاشی اول: پس از برداشت محصول (از شهریور تا آبان بسته به رقم)

زمان محلول پاشی دوم: زمان تورم جوانه های گل (اسفندماه)

زمان محلول پاشی سوم: هنگام رشد سریع میوه (اواخر اردیبهشت تا اوایل خردادماه) 

 کود میکرو و کود کامل را می توان با غلظت 3 تا 5 در هزار روی درختان زیتون محلول پاشی نمود.

مطلب کامل در مورد زیتون در پایگاه اطلاع رسانی میوه  بر روی کلمه پایگاه کلیک کنید.

اطلاعات برگرفته از پایگاه اطلاع رسانی میوه!.


 
 
 
موضوعات
لینک دوستان
دیگر موارد
تماس با ما

.